Van de koele meren des doods

Vincet Croiset, Willem Voogd e.v.a.

di 8 januari 2019 20:15

Bestel

Met: Hanne Arendzen, Reinier Bulder, Vincent Croiset, Tijn Docter, Ella van Drumpt, Willem Voogd en Marliz van Til.

Hummelinck Stuurman Theaterproducties brengt dit seizoen het meeslepende verhaal van de Nederlandse literaire klassieker ‘Van de koele meren des doods’, geschreven door Frederik van Eeden, naar het theater. Hedwig Marga de Fontayne, een jonge, gevoelige, intelligente vrouw uit een aristocratisch milieu, is op zoek naar de ware liefde. Maar wat is dat? De kunstenaar die zij meer als vriend ziet? Haar echtgenoot, die slechts een platonische relatie met haar wil? In de hoop innerlijke rust te vinden, blijft zij zoeken naar de man, die haar de zin in het leven terug kan geven en moeder kan maken. Dit schitterende verhaal wordt gespeeld door een geweldige cast met onder anderen Hanne Arendzen, die zich eerder bewees in de titelrol van ‘Eline Vere’ en Willem Voogd, bekend van zijn rol als Mees Kees.

Tekst en regie: Ger Thijs

Persrecensies

 

Frisse toneelversie van tijdloze klassieker
Zoektocht naar geluk is van alle tijden

Na het prachtige Eline Vere, komt regisseur en bewerker Ger Thijs met een waardige opvolger: de Nederlandse literaire klassieker Van de koele meren des doods van Frederik van Eeden. Hanne Arendzen speelt Hedwig de Fontayne, een jonge, gevoelige vrouw uit een aristocratisch milieu die op zoek is naar geluk. In de hoop innerlijke rust te vinden, blijft zij zoeken naar de man die haar de zin in het leven terug kan geven en wordt haar verlangen om moeder te worden steeds groter.

“Het is een hele mooie rol”, vertelt Hanne Arendzen die eerder ook al Eline Vere gestalte gaf. “Een coming of age over een jonge, geesteszieke vrouw die moet knokken. In haar emoties gaat ze alle kanten op. Dat is natuurlijk fantastisch om te spelen.”

Willem Voogd, bekend geworden als Mees Kees, geeft in Van de koele meren des doods gestalte aan Johan; één van de drie belangrijke mannen in het leven van Hedwig. “Hij is misschien wel haar grote liefde”, meent Voogd, “maar vanwege het standsverschil is het eigenlijk een onmogelijke liefde. Johan is vol passie en gaat vol voor de liefde, maar Hedwig kiest uiteindelijk toch voor wat hoort; voor het perfecte plaatje. Johan is de pure, hartstochtelijke tegenhanger van Hedwig. Hij durft wel die middelvinger op te steken, maar daardoor is ook hij uiteindelijk alleen. Omdat het niet kan.”

In haar herinnering
Een exacte kopie van het boek is de toneelbewerking van Ger Thijs niet. “In het toneelstuk beginnen we eigenlijk bijna aan het einde”, legt Voogd uit. “Hedwig vertelt haar hele verhaal zoals het in haar herinnering was. Dat maakt het gelijk heel interessant, want je weet nooit honderd procent zeker wat waar is en wat niet. het is Hedwigs versie van het verhaal. Ger Thijs heeft die lijnen van Hedwig er goed uitgelicht voor deze versie.”

Door te kiezen voor een vertelling door Hedwigs ogen is zij niet alleen het hoofdpersonage, maar ook de rode draad van de voorstelling. Voor Hanne Arendzen is die rode draad te vatten in de zoektocht naar- en het onvermogen om gelukkig te zijn: “Hedwig is zelf niet gelukkig en probeert het geluk bij iemand anders vandaan te halen. Dat is natuurlijk gedoemd te mislukken.”

Willem Voogd: “Je weet nooit goed waar je aan toe bent met die vrouw. Omdat ze het zelf ook niet weet. Je denkt vaak: waarom doe je dit nou weer zo? “Ik hoop dat het publiek in diezelfde achtbaan wil stappen als wij; de achtbaan van de grilligheid van Hedwigs karakter.  Het is de worsteling van een jonge vrouw die zichzelf het leven niet gunt. Ze probeert zich wanhopig vast te klampen aan alles dat haar geluk kan brengen, maar daardoor maakt ze het juist kapot.”

Toch is het verhaal niet alleen maar zwaar”, wil Arendzen een mogelijk vooroordeel wegnemen. “Iemand die depressief is, is natuurlijk niet altijd maar depressief. Die is vaak juist op zoek naar het mooie in alles. Alleen hebben alle mooie momenten een keerzijde. Dat maakt de ups en de downs groter en dat wordt in dit toneelstuk heel mooi duidelijk.”

Thema’s van alle tijden
Hoewel het boek van Frederik van Eeden werd geschreven in 1900, is de thematiek volgens Arendzen alles behalve gedateerd. “Het gaat over echte mensen; over wat zich in hun hoofden afspeelt. Die mensen leefden toevallig in 1900, maar liefdesverdriet, de eenzaamheid van het opgroeien, de misverstanden in je hoofd, de angst om verkeerd te kiezen, wat anderen vinden … dat zijn thema’s  van alle tijden. Die mensen hebben niet ineens een ander emotioneel zenuwstelsel dan wij. Het zijn dingen waar we allemaal vanaf proberen te komen. Dat is in al die jaren niet veranderd.”

“Wij denken vaak nogal egoïstisch in het hier en nu. Onbekend maakt onbemind, zoiets. Ik denk dat het je horizon verbreedt als je voelt dat we allemaal hetzelfde zijn. Dat het niet uitmaakt in welke tijd je leeft of welke huidskleur je hebt of welke geaardheid. Een mens is een mens. Dit is wat er omgaat in een mens en welke keuzes hij maakt. Hedwig is een vrouw van vlees en bloed die verlangt naar geluk. Dat is van alle tijden en alle plaatsen.”

Van de koele meren des doods is nog altijd één van de bekendste boeken uit Nederlandse literatuur en niet voor niets aldus Voogd. “De hunkering van de mens naar liefde, warmte en genegenheid is onveranderd. Dat feit alleen al maakt het relevant dat dit verhaal weer verteld wordt. In het boek is dat een beetje verborgen onder de stoffigheid maar door het naar een speels medium als theater te halen, wordt het toegankelijker en komen de mooie dingen van het verhaal naar boven. Het droge is eraf, het oude taalgebruik is eraf. Daardoor kun je nu veel beter en makkelijker ervaren hoe mooi dat verhaal eigenlijk is. Wij blazen het nieuw leven in en geven het een hartslag.”

Door: Marleen Vriezen